แบบสถาปัตย์ แบบวิศวกรรม และ BOQ ต่างกันอย่างไร ก่อนเลือกบริษัทออกแบบเชียงใหม่

แบบสถาปัตย์ แบบวิศวกรรม และ BOQ ต่างกันอย่างไร ก่อนเลือกบริษัทออกแบบเชียงใหม่

เมื่อขอข้อเสนอจาก บริษัทออกแบบเชียงใหม่ เจ้าของบ้านมักได้รับคำว่า “แบบครบชุด” แต่รายละเอียดของคำนี้อาจไม่เหมือนกันในแต่ละบริษัท บางข้อเสนอครอบคลุมเฉพาะแนวคิดและแบบสถาปัตยกรรม บางข้อเสนอรวมแบบวิศวกรรม งานระบบ รายการประกอบแบบ หรือบัญชีแสดงปริมาณงานและราคา (BOQ) ด้วย การรู้ว่าเอกสารแต่ละชุดมีหน้าที่อะไรจึงช่วยให้เปรียบเทียบขอบเขตงานได้ตรงกันก่อนเซ็นสัญญา โดยไม่ตัดสินจากยอดรวมเพียงตัวเลขเดียว

1. เริ่มจาก “ขอบเขตบริการ” ไม่ใช่จำนวนแผ่น

จำนวนแผ่นมากไม่ได้แปลว่าข้อมูลพร้อมก่อสร้างเสมอไป สิ่งที่ควรถามคือแบบนั้นใช้เพื่ออะไร อยู่ในขั้นตอนใด และใครเป็นผู้รับผิดชอบ สภาสถาปนิกอธิบายกระบวนการทำงานตั้งแต่ศึกษาความต้องการ ออกแบบ พัฒนาแบบ จัดทำแบบก่อสร้างและเอกสารขออนุญาต ไปจนถึงการประกวดราคาและช่วงก่อสร้าง ทั้งนี้ขอบเขตจริงอาจครบทุกขั้นตอนหรือเพียงบางส่วนตามที่ตกลงกัน ดังนั้นสัญญาควรระบุชนิดงาน ระบบงาน กรอบเวลา รอบแก้ไข และรายการส่งมอบให้ชัดเจน

2. แบบสถาปัตย์บอกพื้นที่ รูปทรง และการใช้งาน

แบบสถาปัตยกรรมใช้สื่อสารการจัดวางพื้นที่และรูปลักษณ์ของบ้าน เช่น ผังพื้น รูปด้าน รูปตัด ระดับอาคาร ประตู หน้าต่าง บันได หลังคา และรายละเอียดวัสดุในส่วนที่กำหนด แบบร่างหรือภาพสามมิติช่วยให้เจ้าของเข้าใจแนวคิด แต่ไม่ควรถูกถือว่าเท่ากับแบบก่อสร้างฉบับสมบูรณ์เสมอไป ก่อนว่าจ้างรับออกแบบบ้านเชียงใหม่ควรถามว่าแพ็กเกจรวมแบบขออนุญาต แบบก่อสร้าง รายการประกอบแบบ และรายละเอียดจุดสำคัญหรือไม่

3. แบบวิศวกรรมตอบเรื่องโครงสร้างและระบบที่ต้องประสานกัน

บ้านหนึ่งหลังไม่ได้มีเฉพาะรูปทรงสวยงาม แบบวิศวกรรมอาจประกอบด้วยงานโครงสร้าง งานไฟฟ้า งานสุขาภิบาล หรือระบบอื่นตามขนาดและความซับซ้อนของโครงการ รายละเอียดและผู้ประกอบวิชาชีพที่ต้องรับผิดชอบขึ้นกับประเภทและขนาดอาคาร จึงควรให้สถาปนิกและวิศวกรประสานแบบร่วมกัน ไม่ควรนำแบบสถาปัตย์ไปกำหนดรายละเอียดโครงสร้างหรือระบบเอง

สำหรับบ้านในเชียงใหม่และลำพูน การประสานระดับพื้น ทางเข้า ระบายน้ำ ตำแหน่งถังและปั๊ม พื้นที่ติดตั้งเครื่องปรับอากาศ ตลอดจนแนวท่อและจุดไฟตั้งแต่ก่อนก่อสร้าง ช่วยลดความเสี่ยงที่องค์ประกอบหนึ่งจะขัดกับอีกองค์ประกอบหนึ่ง ทั้งหมดต้องตรวจจากข้อมูลหน้างานจริงและข้อกำหนดของพื้นที่แต่ละแปลง

4. BOQ ไม่ใช่แบบก่อสร้าง และไม่ใช่เพียงยอดราคา

BOQ หรือบัญชีแสดงปริมาณงานและราคา ใช้แจกแจงหมวดงาน ปริมาณ หน่วย ราคา และยอดรวมตามรูปแบบที่ผู้จัดทำกำหนด เอกสารนี้ช่วยให้เห็นว่างบประมาณประกอบด้วยงานใดบ้างและใช้เป็นฐานในการเปรียบเทียบข้อเสนอได้ แต่ BOQ ไม่ได้ทำหน้าที่แทนแบบก่อสร้าง หากแบบและสเปกยังไม่ชัด ปริมาณและราคาก็อาจต้องปรับเมื่อรายละเอียดเปลี่ยน

ก่อนเปรียบเทียบ BOQ ให้ตรวจว่าทั้งสองบริษัทคิดจากแบบฉบับเดียวกัน ใช้ขอบเขตและเกรดวัสดุใกล้เคียงกัน รวมภาษี งานเตรียมพื้นที่ งานภายนอก ค่าธรรมเนียม หรือรายการสำรองไว้เหมือนกันหรือไม่ ควรอ่านหมายเหตุ รายการไม่รวม และเงื่อนไขงานเพิ่ม–ลดควบคู่กับยอดรวมทุกครั้ง

5. งานตกแต่งภายในอาจเป็นอีกขอบเขตหนึ่ง

คำว่า “ออกแบบบ้าน” อาจไม่รวม Interior Design โดยอัตโนมัติ งานภายในอาจครอบคลุมผังเฟอร์นิเจอร์ ฝ้า แสงสว่าง เต้ารับ งานบิวต์อิน วัสดุปิดผิว และรายละเอียดครัวหรือห้องน้ำ หากเจ้าของต้องการออกแบบภายในบ้านเชียงใหม่ ควรถามตั้งแต่ต้นว่างานนี้อยู่ในสัญญาเดียวกันหรือแยกสัญญา ใครประสานงานกับแบบสถาปัตย์และงานระบบ และมี BOQ งานภายในแยกจากงานอาคารหรือไม่

6. แบบขออนุญาตกับแบบใช้ก่อสร้างอาจมีจุดประสงค์ต่างกัน

กรมโยธาธิการและผังเมืองมีแบบคำขออนุญาตก่อสร้าง ดัดแปลง หรือรื้อถอนอาคาร (แบบ ข.1) และกระบวนการอัปโหลดหลักฐาน แต่รายการที่ต้องใช้จริงขึ้นกับเจ้าพนักงานท้องถิ่นและลักษณะโครงการ แบบที่เพียงพอสำหรับกระบวนการอนุญาตจึงไม่ควรถูกสมมติว่าให้รายละเอียดทุกจุดสำหรับสั่งผลิตหรือก่อสร้าง เจ้าของควรถามให้ชัดว่าชุดส่งมอบใดใช้ขออนุญาต ชุดใดใช้ก่อสร้าง และใครดูแลการแก้ไขเมื่อหน่วยงานขอข้อมูลเพิ่มเติม

7. เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญากับบริษัทออกแบบเชียงใหม่

• รายการแบบทุกสาขาและจำนวนรอบแก้ไขที่รวมในค่าบริการ
• ขั้นตอนอนุมัติแบบ ตั้งแต่แนวคิดจนถึงแบบก่อสร้าง
• ผู้รับผิดชอบและใบอนุญาตวิชาชีพตามขอบเขตงาน
• รายการประกอบแบบ สเปกวัสดุ และขอบเขต BOQ
• งานที่ไม่รวม เช่น สำรวจรังวัด ทดสอบดิน ค่าธรรมเนียม หรือแบบภายใน
• รูปแบบไฟล์และสิทธิการนำแบบไปใช้
• กำหนดเวลา วิธีส่งมอบ และกระบวนการจัดการงานเพิ่ม–ลด

8. วิธีเปรียบเทียบข้อเสนอโดยไม่หลงกับคำว่า “ครบวงจร”

นำข้อเสนอแต่ละรายมาทำตารางเทียบหัวข้อเดียวกัน ได้แก่ งานสำรวจเบื้องต้น แบบสถาปัตย์ แบบวิศวกรรม งานระบบ แบบภายใน เอกสารอนุญาต BOQ การประสานผู้รับเหมา และบริการช่วงก่อสร้าง ช่องว่างในตารางสำคัญพอ ๆ กับราคาที่แสดง เพราะงานที่ยังไม่รวมอาจกลายเป็นค่าใช้จ่ายหรือเวลาที่ต้องจัดหาเพิ่มภายหลัง

Greenery Design & Construction แนะนำให้เริ่มจากที่ดิน การใช้งาน งบประมาณ และขอบเขตโครงการจริง แล้วจึงสรุปรายการส่งมอบเป็นลายลักษณ์อักษร ดู แบบบ้าน และ ผลงานที่ผ่านมา เพื่อเตรียมโจทย์ก่อนพูดคุย

คำถามที่พบบ่อย

ภาพ 3 มิติใช้สร้างบ้านได้เลยหรือไม่?
ภาพ 3 มิติช่วยสื่อสารรูปทรงและบรรยากาศ แต่ไม่ทดแทนแบบก่อสร้าง แบบวิศวกรรม และรายละเอียดที่จำเป็นสำหรับหน้างาน

BOQ ที่ราคาต่ำกว่าคือข้อเสนอที่คุ้มกว่าหรือไม่?
ยังสรุปไม่ได้จนกว่าจะตรวจว่าใช้แบบ สเปก ปริมาณ รายการรวม–ไม่รวม และเงื่อนไขเดียวกัน

งานออกแบบภายในรวมกับแบบสถาปัตย์หรือไม่?
ขึ้นกับขอบเขตสัญญา ควรระบุงานภายใน รายละเอียดบิวต์อิน และ BOQ ภายในแยกให้ชัด

บริษัทรับสร้างบ้านสามารถจัดทำแบบทั้งหมดให้ได้หรือไม่?
ขึ้นกับทีมงาน ขอบเขตบริการ และผู้ประกอบวิชาชีพที่รับผิดชอบ เจ้าของควรขอรายชื่อผู้รับผิดชอบและรายการส่งมอบก่อนตกลง

เริ่มต้นด้วยขอบเขตที่เข้าใจตรงกัน

หากมีที่ดินในเชียงใหม่หรือลำพูนและกำลังเปรียบเทียบขอบเขตงาน สามารถ นัดสถาปนิกให้คำปรึกษาเบื้องต้นฟรี เพื่อเตรียมโจทย์และรายการคำถาม การนัดหมายนี้ไม่รวมการสำรวจรังวัด ทดสอบดิน เขียนแบบ หรือออกแบบบ้านฟรี

แหล่งข้อมูล

• สภาสถาปนิก, การทำงานของสถาปนิกมีขั้นตอนอะไรบ้าง, เข้าถึง 25 สิงหาคม 2569
• สภาสถาปนิก, กรณีศึกษาจรรยาบรรณและการระบุขอบเขตบริการ, เข้าถึง 25 สิงหาคม 2569
• กรมโยธาธิการและผังเมือง, แบบคำขออนุญาตก่อสร้าง ดัดแปลง หรือรื้อถอนอาคาร (ข.1), เข้าถึง 25 สิงหาคม 2569